Τα νέα γραφεία μας
Νέα έδρα της Εταιρείας θα είναι στον τέταρτο όροφο του μεγάρου «Κισσός».  >>
18/04/2016
Παρουσίαση του 20ου τόμου του Αρχείου Θεσσαλικών Μελετών >>
11/03/2016
Oμιλία της κ. Παπαθανασίου >>
28/11/2015
Τιμητική εκδήλωση για τον Κώστα Λιάπη >>
20/12/2014
Παρουσίαση του19ου τόμου του Αρχείου Θεσσαλικών Μελετών >>
8/10/2014

Τιμητική εκδήλωση για τον Ιάσονα Ευαγγέλου >>

 

 

 

 

 

Η Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών συνεχίζοντας τη δραστηριοποίησή της στο χώρο των εκδόσεων έργων σχετικών με τους σκοπούς της εξέδωσε το Δεκέμβριο του 2010 τον 18ο τόμο του Αρχείου Θεσσαλικών Μελετών εν μέρει αφιερωματικό στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Ο τόμος παρουσιάστηκε ήδη στο κοινό του Βόλου και της Λάρισας, ενώ έχουν προγραμματιστεί παρουσιάσεις στην Αθήνα και τη Μυτιλήνη.
Τον τόμο επιμελήθηκε ο Γιώργος Κοντομήτρος και τον προλόγισε η πρόεδρος της ΕΘΕ Μηλίτσα Ζαρλή- Καραθάνου. Η Μαρία Μπούρα επιμελήθηκε τις περιλήψεις στην Αγγλική και το συντονισμό της ύλης ανέλαβε η Μηλίτσα Ζαρλή- Καραθάνου. Την επιστημονική επιτροπή αποτέλεσαν οι  Ευάγγελος Γκόμας, Γιώργος Θωμάς, Γιώργος Κοντομήτρος, Κώστας Λιάπης, Μαρία Παπαδημητρίου και Αιμίλιος Σουβατζής.

Ο πρόλογος του 18ου τόμου

Η Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών, η οποία προωθεί πάντα την επιστήμη και τον πολιτισμό στον τόπο μας, συνεχίζοντας τις προσπάθειές της για την υλοποίηση των σκοπών της εκπληρώνει και φέτος τους στόχους της με την έκδοση του 18ου τόμου του Αρχείου Θεσσαλικών Μελετών μετά τις αφιερωματικές εκδόσεις της για το Βόλο του 1908.

 Στις 3 Ιανουαρίου του 2011 συμπληρώνονται εκατό χρόνια από το θάνατο του «Αγίου των γραμμάτων μας», του Σκιαθίτη διηγηματογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Με αφορμή την εν λόγω επέτειο η ΕΘΕ αποφάσισε ο παρών τόμος να είναι εν μέρει αφιερωματικός στη ζωή και το έργο του συντοπίτη μας κορυφαίου πνευματικού ανθρώπου και να συμβάλει στη μελέτη και την προβολή του.
Καταξιωμένοι επιστήμονες και ερευνητές ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της Εταιρείας και κατέθεσαν πρωτότυπα πονήματα. Ο εκδότης των Απάντων του Παπαδιαμάντη Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλος και η Λαμπρινή Τριανταφυλλοπούλου στρέφουν το ενδιαφέρον τους στο περιοδικό του Βλάσση Γαβριηλίδη «Το Νέον Πνεύμα» και αναζητούν τις ανυπόγραφες, τις άγνωστες μεταφράσεις του Παπαδιαμάντη, προσφέροντας μια ξενάγηση στο παπαδιαμάντειο ύφος, στην «παπαδιαμαντική βαφή». Ο Λάκης Προγκίδης καταγράφει τις σημαντικές χρονολογίες που σημάδεψαν το έργο του Παπαδιαμάντη στη διάρκεια των εκατό χρόνων που πέρασαν από το θάνατό του και εν συνεχεία αναπτύσσει το θέμα ότι σήμερα ο κόσμος μας, η ανθρωπότητα στο σύνολό της, έχει την ανάγκη του έργου του Παπαδιαμάντη. Η Ρίτσα Φράγκου – Κικίλια αναζητεί τη συνισταμένη της αγάπης για το Βόλο τριών μεγάλων διανοητών: του Παπαδιαμάντη, του Σικελιανού και του Σκουβαρά. Ο Δημήτρης Παλιούρας μελετά την αρχιτεκτονική του σπιτιού του Παπαδιαμάντη και εξιστορεί αυθεντικά τις φάσεις των ενεργειών που οδήγησαν στην απαλλοτρίωση και στην επισκευή, ώστε απλό, λιτό και απέριττο το σπίτι του «Αγίου» να αντιστέκεται πεισματικά στο χρόνο και τους ανθρώπους και να λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος της ζωής και του έργου του μεγάλου ανθρώπου του πνεύματος. Ο Γρηγόρης Καρταπάνης παρουσιάζει τα «σκιαθίτικα διαλείμματα» του Παπαδιαμάντη, τις επανόδους του στη Σκιάθο μετά τις αποδράσεις του για σπουδές και βιοπορισμό, φωτίζοντας τη σχέση του με την «γενέθλιον νήσον» και το συγγενικό του κύκλο εν μέσω του βιοποριστικού αγώνα. Η Βάσσα Παρασκευά παρουσιάζει την Ιερά Μονή Ευαγγελιστρίας της Σκιάθου με αφορμή τις αναφορές του Παπαδιαμάντη.
Καταξιωμένοι επίσης συγγραφείς προσέφεραν πονήματα για το παρελθόν του τόπου μας. Ο Απόστολος Παπαθανασίου αναλαμβάνει μία συνθετική προσπάθεια ιστορικής πληροφόρησης εστιαζόμενης στο Αιγαίο, την Εύβοια, τις Σποράδες και τη Σκύρο κατά τον άκρως ενδιαφέροντα αλλά ελάχιστα γνωστό ύστερο ενετοκρατούμενο μεσαίωνα. Ο Γιώργος Θωμάς παρουσιάζει ένα αυθεντικό κείμενο του Βαγγέλη Σκουβαρά: μια μετάφραση ενός ελεγειακού, συνθεμένου στην αρχαία μας ελληνική ποιητική γλώσσα, κειμένου του Ζαγοριανού λογίου Φιλίππου Ιωάννου, που το αφιέρωσε στον αδερφό του, ο οποίος έχασε τη ζωή του πολεμώντας στο Δραγατσάνι. Οι «κιρατζήδες» της Θεσσαλομαγνησίας κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας και εξής είναι το αντικείμενο της μελέτης του Κώστα Λιάπη, που ζωντανεύει τον τρόπο διακίνησης αγαθών, υλικών και πνευματικών, στον βαλκανικό χώρο αλλά και στον ευρύτερο ευρωπαϊκό και αυτόν της Εγγύς Ανατολής. Ο π. Κωνσταντίνος Καλλιανός παρακολουθεί τη δραστηριότητα των επιδέξιων Σκοπελιτών καραβομαραγκών του 19ου αιώνα στα μεγάλα ναυπηγοκατασκευαστικά κέντρα της εποχής. Έχουν γραφεί πολλά για τον Τζιόρτζιο ντε Κίρικο, λίγα όμως για τον πατέρα του τον Εβαρίστο, τον κατασκευαστή των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων και του τραίνου του Πηλίου. Ο Κωνσταντίνος Ανδρουλιδάκης καλύπτει τεκμηριωμένα το κενό. Η πολυσχιδής προσωπικότητα του Δημητρίου Σαράτση είναι για μια ακόμη φορά το αντικείμενο μελέτης του Χαράλαμπου Χαρίτου, ο οποίος αυτή τη φορά παρουσιάζει το άγνωστο έργο του ιατρού στους Θεσσαλικούς σιδηροδρόμους. Η Ιουλία Κανδήλα και ο Χαράλαμπος Χαρίτος παρουσιάζουν στη συνέχεια ένα κείμενο, με το οποίο αναδεικνύεται για πρώτη φορά η δράση του «Φιλοπαιδευτικού Συλλόγου Θετταλομαγνησίας» και παρουσιάζεται εκτενώς η πρωτοποριακή λειτουργία του «Κασσαβέτειου Νηπιαγωγείου» Βόλου. Ο Γιώργος Κοντομήτρος αποτυπώνει την κατάσταση της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης της Μαγνησίας στην αυγή του εικοστού αιώνα. Ο ρόλος του τοπικού τύπου στην καλλιτεχνική άνθιση, ιδίως στον τομέα της ζωγραφικής, κατά τη δεκαετία του 1920 είναι το αντικείμενο της μελέτης της Μαρίας Σπανού. Η Μηλίτσα Ζαρλή - Καραθάνου παρουσιάζει τη δημιουργική παρουσία του Άγγελου Σικελιανού στο Βόλο κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Τέλος ο Σταύρος Κατσούρας παρουσιάζει δύο επιστολές που έλαβε το 1921 ο Γιάνης Κορδάτος στη Ζαγορά από τον Α. Μπεναρόγια και τον Ε. Παπαναστασίου και αναλύει την πολιτική κατάσταση στη δεδομένη συγκυρία.
Η ΕΘΕ ευχαριστεί θερμά όλους τους συγγραφείς του τόμου, πολλοί από τους οποίους είναι μέλη της, για τη γόνιμη συνεργασία μαζί της.
Ιδιαίτερα ευχαριστεί επίσης τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μαγνησίας και τον Νομάρχη κ. Απόστολο Παπατόλια, το Δήμο Βόλου και τον Δήμαρχο κ. Αλέκο Βούλγαρη, το Δικηγορικό Σύλλογο Βόλου και τον Πρόεδρό του κ. Τάσο Βολιώτη, τον Οργανισμό Λιμένος Βόλου και τον Πρόεδρο κ. Γιώννη Πρίγκο και τον διευθύνοντα Σύμβουλο κ. Δημήτρη Θεοδώρου για την ευγενική χορηγία τους. Ακόμα ευχαριστεί την ΑΓΕΤ «Ηρακλής» και τους κκ. Χαράλαμπο Τσιμά και Κωνσταντίνο Κλημεντόπουλο για την οικονομική τους στήριξη. Τέλος ευχαριστεί θερμά και τον συντοπίτη μας ομότιμο καθηγητή του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης κ. Γιώργο Γκέκο, ο οποίος με τη χορηγία του στήριξε όχι μόνο την έκδοση του τόμου αλλά και την Εταιρεία στο δύσκολο έργο και το δημιουργικό της έργο.

Ως πρόεδρος της ΕΘΕ θεωρώ εξαιρετική τιμή να προλογίζω τον αφιερωματικό αυτό τόμο του Α.Θ.Μ., για την αξία του οποίου ο πνευματικός κόσμος του τόπου και το αναγνωστικό κοινό θα έχουν βέβαια τον τελευταίο λόγο.     

Δεκέμβριος 2010

Η Πρόεδρος της Εταιρείας Θεσσαλικών Ερευνών
Μηλίτσα Ζαρλή - Καραθάνου